દેશની આન બાન, વર્દીની શાન

આખું વિશ્વ 8 માર્ચ 2020ને રવિવારે આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસની ઉજવણી કરી રહ્યું છે. પરંતુ આપણે વાત ફેબ્રુઆરી 2016થી શરૂ કરીશું. તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જીએ જાહેરાત કરી હતી કે ભારતીય સશસ્ત્ર દળોના તમામ વર્ગમાં મહિલાઓને લડાઇની ભૂમિકાની મંજૂરી આપવામાં આવશે. વિશ્વના સૌથી મોટા લોકશાહી અને પુરુષ આધ્યાત્મિક સમાજમાં સમાનતા તરફનું આ એક મોટું પગલું હતું. જો કે એવું નથી કે આ પહેલા મહિલાઓ સેનામાં અસરકારક ભૂમિકા નિભાવતી ન હતી. આજે આપણે આવી 10 મહિલાઓની વાત કરીશું, જેમણે દેશની શાન અને વર્દીનું ગૌરવ વધાર્યું છે.

પુનિતા અરોરા

લાહોરના એક પંજાબી પરિવારમાં જન્મેલી પુનિતા જ્યારે 12 વર્ષની હતી ત્યારે તેમનો પરિવાર પાર્ટીશન દરમિયાન યુપીના સહારનપુરમાં સ્થાયી થયો હતો. લેફ્ટનન્ટ જનરલ પુનિતા અરોરા ભારતીય સશસ્ત્ર દળમાં બીજા ઉચ્ચ ક્રમ(લેફ્ટનન્ટ જનરલ) પ્રાપ્ત કરનાર દેશની પ્રથમ મહિલા છે. તે ભારતીય નૌસેનાની પ્રથમ વાઇસ એડમિરલ પણ છે. આ પહેલા તે 2004માં સશસ્ત્ર દળ મેડિકલ કોલેજના કમાન્ડન્ટ રહ્યા હતા. સશસ્ત્ર દળોના એડી.ડાયરેક્ટર જનરલ તરીકે સશસ્ત્ર દળો માટે મેડિકલ રિસર્ચના કો-ઓર્ડીનેટર પણ રહી ચૂક્યાં છે. પાછળથી તે આર્મીથી નૌસેનામાં સ્થળાંતર થયા, કેમ કે એએફએમએસના અધિકારીઓને જરૂરિયાતને આધારે એક સેવાથી બીજી સેવા પર જવા દેવામાં આવે છે.

પદ્માવતી બંદોપાધ્યાય

આંધ્રપ્રદેશના તિરૂપતિમાં જન્મેલા પદ્માવતી બંદોપાધ્યાય ભારતીય વાયુ સેનાના પેહલા મહિલા એર માર્શલ હતા. તેમણે 1968માં એરફોર્સમાં જોડાયા હતા. 1978માં તેમણે સંરક્ષણ સેવા સ્ટાફ કોલેજનો અભ્યાસક્રમ પૂર્ણ કર્યો. તે આ કરનાર પ્રથમ મહિલા અધિકારી હતા. આટલું જ નહીં, તે ઉડ્ડયન મેડિસિન નિષ્ણાત બનનર પ્રથમ મહિલા અધિકારી છે. તેમજ ઉત્તર ધ્રુવ પર વૈજ્ઞાનિક સંશોધન કરનારી પ્રથમ મહિલા હતી અને એર વાઇસ માર્શલના પદ પર બઢતી મેળવનાર પ્રથમ મહિલા હતી. 1971ના ભારત-પાકિસ્તાન સંઘર્ષ દરમિયાન પદ્માવતી બંદોપાધ્યાયને મેરીટિરિયસ સેવા માટે વિશિષ્ટ સેવા મેડલ એનાયત કરાયો હતો.

મિતાલી મધુમિતા

ફેબ્રુઆરી 2011માં લેફ્ટનન્ટ કર્નલ મિતાલી મધુમિતાએ તેની બહાદુરી માટે સેના મેડલ મેળવ્યો. આ ચંદ્રક મેળવનારી તે દેશની પ્રથમ મહિલા અધિકારી બની છે. જમ્મુ-કાશ્મીર અને ઉત્તર પૂર્વના સૈનિકોને અનુકરણીય હિંમત સાથે કામગીરી પૂર્ણ કરવા બદલ મેડલ એનાયત કરવામાં આવ્યો છે. મધુમિતા કાબુલમાં સૈન્યની અંગ્રેજી ભાષાની તાલીમ ટીમનું નેતૃત્વ કરી રહી હતી. ફેબ્રુઆરી 2010માં કાબુલમાં ભારતીય દૂતાવાસ પર આત્મઘાતી હુમલો થયો ત્યારે તે પહેલી અધિકારી હતા જે ત્યાં પહોચ્યા હતા. નિશસ્ત્ર હોવા છતાં તે લગભગ 2 કિમી દોડીને ઘટના સ્થળે પહોચ્યા હતા. મધુમિતાએ જાતે કાટમાળ નીચે દટાયેલી સૈન્ય તાલીમ ટીમના 19 અધિકારીઓને બચાવ્યા અને તેમને હોસ્પિટલમાં લઈ ગયા.

પ્રિયા ઝીંગન

21 સપ્ટેમ્બર 1992ના રોજ પ્રિયા ઝીંગન ભારતીય સૈન્યમાં જોડાનાર પ્રથમ મહિલા કેડેટ બન્યા. લો ગ્રેજ્યુએટ પ્રિયા હંમેશા સૈન્યમાં જોડાવાનું સ્વપ્ન જોતી હતી. 1992માં તેમણે પોતે આર્મી ચીફને એક પત્ર લખ્યો હતો અને સેનામાં મહિલાઓની ભરતી માટે અપીલ કરી હતી. તેનો મુદ્દો સ્વીકાર્યો. પ્રિયા સાથે 24 નવી મહિલા ભરતીઓએ અહીંથી યાત્રા શરૂ કરી. જ્યારે પ્રિયા ઝિંગન નિવૃત્ત થઈ ત્યારે તેણે કહ્યું, ‘આ એક સપનું છે જે હું છેલ્લા 10 વર્ષથી દરરોજ જીવી રહી છું.’

દિવ્ય અજિતકુમાર

21 વર્ષની ઉંમરે દિવ્ય અજિત કુમારે સર્વશ્રેષ્ઠ ઓલ-રાઉન્ડ કેડેટનો એવોર્ડ મેળવ્યો. આ માટે, તેમણે 244 સાથી કેડેટ્સ (પુરુષો અને સ્ત્રીઓ)ને હરાવી અને પ્રતિષ્ઠિત ‘સ્વોર્ડ હોનર’ પ્રાપ્ત કર્યું. ટ્રેનિંગ એકેડેમી દ્વારા કેડેટને આપવામાં આવતો આ સર્વોચ્ચ એવોર્ડ છે. ‘સ્વોર્ડ હોનર’ મેળવવા માટે, મેરીટ લિસ્ટ માટે ક્વોલિફાઇ થવું પડશે. આ પી.ટી. પરીક્ષણ, ઉચ્ચ પી.ટી. પરીક્ષણ, સ્વિમિંગ ટેસ્ટ, ક્ષેત્રની તાલીમ, સેવા વિષયો, પ્રસૂતિશાસ્ત્ર તાલીમ, કવાયત પરીક્ષણો, ક્રોસ-કન્ટ્રી એન્કોલોઝર જેવી વસ્તુઓ શામેલ છે. ભારતીય સૈન્યના ઇતિહાસમાં આ સન્માન જીતનાર પ્રથમ મહિલા કેપ્ટન દિવ્ય અજીત કુમારે 2015માં પ્રજાસત્તાક દિવસની પરેડ દરમિયાન 154 મહિલા અધિકારીઓ અને કેડેટની ઓલ-મહિલા ટુકડીનું નેતૃત્વ કર્યું હતું.

નિવેદિતા ચૌધરી

ફ્લાઇટ લેફ્ટનન્ટ નિવેદિતા ચૌધરી માઉન્ટ એવરેસ્ટ પર વિજય મેળવનાર ભારતીય વાયુસેના (આઈએએફ)ની પ્રથમ મહિલા બની હતી. આ સિદ્ધિ હાંસલ કરનારી તે રાજસ્થાનની પ્રથમ મહિલા પણ છે. ઓકટોબર 2009માં નિવેદિતા આઈએએફ અધિકારી તરીકે આગ્રા સ્ક્વોડ્રોનમાં જોડાયા. તે ભારતીય વાયુસેનાના મહિલા અભિયાન માટે સ્વયંસેવક તરીકે એવરેસ્ટ પ્રોગ્રામનો ભાગ બની હતી. ત્રણ વર્ષ પછી તેણે તે કર્યું જે એરફોર્સની કોઈ મહિલાએ કર્યું ન હતું.

અંજના ભાદુરીયા

અંજના ભાદુરિયા ભારતીય સૈન્યમાં ગોલ્ડ મેડલ જીતનાર પ્રથમ મહિલા છે. તે હંમેશાં ભારતીય સૈન્યમાં અધિકારી બનવા ઇચ્છતી હતી. માઇક્રોબાયોલોજીમાં એમએસસીની ડિગ્રી પ્રાપ્ત કર્યા પછી, અંજના મહિલા વિશેષ એન્ટ્રી સ્કીમ (WSES) દ્વારા આર્મીમાં સામેલ થઈ. 1992માં ભારતીય સૈન્યમાં મહિલા કેડેટ્સની પ્રથમ બેચ સ્વીકારવામાં આવી, અંજના તેનો ભાગ બની. તાલીમ દરમિયાન અંજનાએ દરેક ક્ષેત્રમાં ઉત્કૃષ્ટ દેખાવ કર્યો, જેના કારણે તેણીને ગોલ્ડ મેડલ માટે પસંદ કરવામાં આવી. તે બેચનો ભાગ હતો જેમાં સ્ત્રી અને પુરુષ બંનેનો સમાવેશ થાય છે. અંજનાએ 10 વર્ષ સુધી ભારતીય સેનામાં સેવા આપી.

પ્રિયા સેમવાલ

પ્રિયા સેમવાલના પતિ સેનામાં હતા. તેણે કાઉન્ટર-ઇમરજન્સી ઓપરેશનમાં પતિ નાઇક અમિત શર્માને ગુમાવ્યા હતા. તે દેશના લશ્કરી અધિકારીની પત્ની તરીકે સૈન્યમાં સેવા આપનારી પ્રથમ મહિલા છે. તેમને 2014માં ઇલેક્ટ્રિકલ અને મિકેનિકલ એન્જિનિયરિંગ (આર્મી)ના કોર્પ્સમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા. 26 વર્ષીય પ્રિયા સેમવાલની પુત્રી ખુવિશ શર્મા 4 વર્ષની હતી. તેમના પતિ નાઇક અમિત શર્મા 14-રાજપૂત રેજિમેન્ટમાં ફરજ બજાવતા હતા. 2012માં અરુણાચલ પ્રદેશના તવાંગ હિલ નજીક આતંકવાદ વિરોધી કામગીરી દરમિયાન તેમણે દેશ માટે પોતાનો જીવ આપ્યો. પ્રિયા સેનામાં જોડાઈ હતી અને તેના પતિની યાદમાં પોતાની માતૃભૂમિ પ્રત્યે પ્રેમ વ્યક્ત કરતી હતી.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

*